CZĘŚĆ USTNA

EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO

OD ROKU SZKOLNEGO 2014/2015

ZBIÓR PRZYKŁADOWYCH ZADAŃ

Centralna Komisja Egzaminacyjna

Warszawa 2014

2

Opracowanie zadań i dodatkowego materiału dla nauczycieli:

Adam Brożek

dr Joanna Dobkowska

dr Katarzyna Kozłowska

dr hab. Jakub Malik, prof. KUL

dr hab. Jolanta Nocoń, prof. UO

prof. dr hab. Sławomir J. Żurek

Współpraca:

Elżbieta Błachowicz

Dorota Dąbrowska

dr Beata Kapela-Bagińska

prof. dr hab. Jerzy Podracki

Anna Stachowicz

Recenzenci:

prof. dr hab. Halina Bułczyńska-Zgółka

dr Adam Kalbarczyk

prof. dr hab. Anna Pilch

Redakcja:

dr Wioletta Kozak

dr Marcin Smolik

Materiał opracowano w ramach projektu Pilotaż nowych egzaminów maturalnych,

Działanie 3.2. Rozwój systemu egzaminów zewnętrznych,

Priorytet III Wysoka jakość systemu oświaty,

Program Operacyjny Kapitał Ludzki.

3

Spis treści

Wstęp …………………………………………………………………………………………………………………………… 4

Przebieg części ustnej egzaminu maturalnego z języka polskiego …………………………………… 6

Część 1. Zadania z zakresu kształcenia kulturowo-literackiego oparte na tekstach

literackich …………………………………………………………………………………………………………………….. 7

Część 2. Zadania z zakresu kształcenia językowego oparte na tekstach literackich,

popularnonaukowych i publicystycznych …………………………………………………………………..…………. 91

Część 3. Zadania z zakresu kształcenia kulturowo-literackiego oparte na tekstach ikonicznych 161

Część 4. Dodatkowy materiał dla nauczycieli ………………………………………………………………………... 223

Komentarz do części 1. ……………………………………………………….……………………………... 223

Komentarz do części 2. ………………………….…………………………….…………………………….. 232

Komentarz do części 3. ………………………….………………………….……………………………….. 237

4 Część ustna egzaminu maturalnego z języka polskiego od roku szkolnego 2014/2015

Wstęp

Drogie Maturzystki, Drodzy Maturzyści,

zbiór przykładowych zadań na część ustną egzaminu maturalnego z języka polskiego od roku

szkolnego 2014/2015 składa się z trzech części. Każda z nich obejmuje zadania innego typu:

• część 1. – zadania literackie

• część 2. – zadania językowe

• część 3. – zadania ikoniczne.

We wprowadzeniu do każdej części znajdziecie wskazówki na temat tego, jak analizować

polecenia i tworzyć wypowiedź ustną.

Każde zadanie, oprócz samego polecenia, zawiera również:

• wykaz wymagań ogólnych i szczegółowych z podstawy programowej

• zestaw pojęć i terminów z zakresu wiedzy o języku i literaturze, których znajomość będzie

pomocna w rozwiązaniu danego zadania

• krótki komentarz zawierający wskazówki służące realizacji zadania

• dwa konspekty przedstawiające przykładowe (ale nie jedyne możliwe) realizacje zadania.

Realizacje tego samego zadania mogą różnić się między sobą, np. stanowiskiem wobec

problemu podanego w poleceniu, doborem przykładów literackich i kulturowych czy strukturą

wypowiedzi. Zróżnicowany zapis konspektów podpowiada różne sposoby przygotowywania

się do wypowiedzi. Możecie – spośród zaproponowanych form – wybrać tę, która jest najlepsza

dla każdego z Was (niektórzy najchętniej notują w punktach, inni wolą zapis ciągły, schemat

lub mapę mentalną), możecie również wypracować własną. Pisanie konspektów to szuka, którą

również warto doskonalić.

Zadania zamieszczone w zbiorze to materiał przykładowy. Zadanie, które wylosujecie podczas

egzaminu ustnego, będzie miało podobną konstrukcję i posłuży sprawdzeniu podobnych

umiejętności, na pewno jednak nie będzie kopią żadnego z zadań w tej publikacji. Nie należy

zatem liczyć na to, że pamięciowe opanowanie przykładowych realizacji pozwoli uzyskać

dobry wynik podczas egzaminu. Analiza materiału zawartego w zbiorze niech posłuży Wam

do wypracowania najlepszych strategii przygotowywania się do ustnej części egzaminu

maturalnego: rozumienia poleceń i sprawnego konstruowania wypowiedzi, których treść

i kompozycja uwarunkowane są wskazówkami zawartymi w poleceniu. Jeśli opanujecie te dwie

umiejętności, pozostanie Wam jedynie gromadzenie wiedzy i doświadczeń czytelniczokulturowych.

Robicie to zresztą już od początku edukacji: czytając lektury, poznając filmy

i spektakle teatralne, chodząc na koncerty i słuchając nagrań muzycznych, zwiedzając muzea

i zabytki, a także oglądając telewizję i surfując po Internecie (blogi, fora internetowe oraz gry

komputerowe to także teksty kultury, które można wykorzystać w realizacji zadań).

Wstęp 5

Do egzaminacyjnego sukcesu konieczne jest oczywiście ciągłe poszerzanie wiedzy z zakresu

historii i teorii literatury czy nauki o języku. Niezbędna jest także bardzo dobra znajomość

lektur obowiązkowych, oznaczonych w podstawie programowej „gwiazdką” (więcej na ten

temat znajdziecie w rozdziale dotyczącym zadań literackich). Koniecznie zapoznajcie się

również z informacjami o egzaminie przedstawionymi w Informatorze o egzaminie maturalnym

z języka polskiego od roku szkolnego 2014/2015 oraz z propozycjami zadań zamieszczonych

w tej publikacji.

W przygotowaniu do egzaminu ustnego bardzo istotne są również ćwiczenia praktyczne

związane z wypowiadaniem się na określone tematy. O tym, jak stać się dobrym mówcą,

możecie przeczytać w licznych publikacjach poświęconych retoryce. Możecie też analizować

transmitowane w mediach wystąpienia osób publicznych i na podstawie reakcji słuchaczy oraz

komentarzy obserwatorów wyciągać wnioski, które na pewno przydadzą się podczas egzaminu.

Pamiętajcie jednak, że podstawą wypowiedzi jest zawsze to, co chcemy przekazać – bez

odpowiedniej treści każde wystąpienie stanie się jedynie popisem aktorskim.

Stworzenie poprawnej wypowiedzi retorycznej na ustnym egzaminie maturalnym z języka

polskiego wymaga:

1. odczytania (interpretacji) dołączonego do zadania tekstu kultury pod kątem problemu

wskazanego w poleceniu

2. odwołania się do innych tekstów kultury i problemów, które łączą się z tematem

wypowiedzi

3. stosowania pojęć i terminów nazywających zjawiska teoretycznoliterackie i kulturowe

4. opracowania wypowiedzi pod względem kompozycyjnym i językowo-stylistycznym

5. wygłoszenia wypowiedzi zgodnie z zasadami kultury żywego słowa.

Życzymy owocnych przygotowań do matury i trzymamy kciuki za doskonałe wystąpienia

podczas egzaminu ustnego.